Jak zadbać o zdrowie psychiczne w święta?

Życzymy Wam, by okres świąteczny był czasem odpoczynku! Czasem na dobry kontakt ze sobą i znalezienie porozumienia z bliskimi.

Jednocześnie wiemy, że często jest odwrotnie - to czas napięcia i stresu. Jak zadbać o swoje zdrowie psychiczne w święta?

Jak święta wpływają na zdrowie psychiczne?

Z czym kojarzą Ci się święta? Czy to przyjemne skojarzenia? Wzruszające? A może raczej wywołujące napięcie, rozdrażnienie, niechęć, a nawet budzące lęk lub przytłaczające? Badania dotyczące nasilenia objawów trudności psychicznych w okresie około świątecznym i noworocznym nie napawają optymizmem: w okresie świąt ogólny nastrój pogarsza się, rośnie także liczba kryzysów wywołanych alkoholem. Wkrótce po świętach Bożego Narodzenia liczba hospitalizacji na oddziałach psychiatrycznych i liczba samobójstw wzrasta. Dlatego tak bardzo ważne i potrzebne jest otoczenie siebie i innych szczególną uwagą w tym czasie.

Co jest powodem stresu w okresie świątecznym?

Perfekcjonizm i nierealistyczne oczekiwania. Jednym z najważniejszych powodów pogorszenia samopoczucia w święta są nierealistyczne oczekiwania. Wyidealizowany obraz świąt, który podświadomie chłoniemy, otoczeni pięknymi obrazami - filmami sezonowymi, reklamami w centrach handlowych, obrazkami z mediów społecznościowych - sprawia, że nasila się presja idealnych świąt.
Poczucie osamotnienia. W okresie świąt łatwo jest poczuć się samotnie. Z jednej strony winne są nierealistyczne przekonania, że “wszyscy inni” dobrze się bawią, angażują się w pełne miłości relacje rodzinne. Takie uogólnienia prowadzą do wyobcowania, jeśli nie towarzyszą nam radosny nastrój i poczucie bliskości z innymi. Z drugiej strony, puste miejsce przy wigilijnym stole może przypominać o stratach, których doświadczyliśmy. Sprawia, że bardziej czujemy ból związany z czyjąś nieobecnością. Żałoba po odejściu bliskich, tęsknota, ból po rozstaniu - to przeżycia, które sprawiają, że trudno się odnaleźć w radosnej atmosferze świętowania.

Konflikty rodzinne. Spotkanie z rodziną w święta to często sytuacja wyzwalająca dawne urazy, o których na co dzień udaje nam się nie pamiętać. Może budzić silne uczucia, których źródła tkwią w przeszłości (kłótnia z siostrą o drobiazg przemienia się w awanturę, jeśli kierują nami dziecięce emocje dawnej rywalizacji o uwagę rodziców). Czasem konflikt nasila się, gdy sami czujemy się niepewnie i trudno przejść z dystansem i ratującym sytuację poczuciem humoru ponad złośliwymi uwagami (A co tam w tej nowej pracy? Płacą chociaż tyle, żeby starczyło na święta?) albo przekraczającymi osobiste granice pytaniami (“Wy tyle lat już razem, a wciąż nie macie dzieci? Zegar tyka…”). Stres związany ze sprawami praktycznymi - organizacja wydarzenia, podróż, wydatki prezentowe, presja czasu - to atmosfera, w której łatwo o kłótnie. Święta to często konieczność kontaktu z osobami, z którymi ciężko nam się porozumieć i tymi, których zwyczajnie nie lubimy. Szczególnym obciążeniem są problemy związane z uzależnieniami. Mogą budzić - często uprawnione - obawy przed powtórzeniem się trudnych sytuacji.

Jak zadbać o siebie w święta?

Zacznij od tego, co najprostsze: oddychaj, wyjdź na spacer, jeśli czujesz, że atmosfera się zagęszcza - znajdź sposób, by na chwilę zostać sam/sama. Oddech pomaga regulować stres, a skierowanie uwagi “do wewnątrz”, na siebie, może pomóc przywrócić poczucie równowagi.
Spróbuj “porozumienia bez przemocy” przy wigilijnym stole. Choć zdarzają się takie kłótnie, które oczyszczają atmosferę i wzmacniają relacje, być może unikanie zaogniania konfliktu okaże się ratunkiem na święta. Postaraj się omijać newralgiczne tematy. Zadbaj o swoje granice: jeśli czujesz, że ktoś naciska - wprost powiedz, że nie masz ochoty o tym rozmawiać i zmień temat. Spróbuj być wyrozumiały/ wyrozumiała dla innych i łagodny/ łagodna dla siebie. A jeśli to niemożliwe - może czas zastanowić się, czy na pewno chcesz spędzać kolejne święta w gronie osób, z którymi nie możesz poczuć się choć trochę swobodnie?
Postaraj się nie zostawać sam/ sama z trudnymi emocjami. O tym, dlaczego warto o nich rozmawiać piszemy w artykule “Po co rozmawiać o emocjach”. Jeśli wiesz, że czas spędzony z rodziną będzie dla Ciebie trudny - postaraj się znaleźć wokół siebie osoby, z którymi możesz choć przez chwilę porozmawiać o tym, co przeżywasz. Nie wahaj się sięgnąć po profesjonalną pomoc, jeśli czujesz, że problemy stają się zbyt przytłaczające.

Autorka: Katarzyna Sułkowska

Źródła:

“Suicide risk on Christmas Eve, Christmas Day, New Year's Day, and Valentine's Day: a systematic review and meta-analysis”https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12518309/ [dostęp: 22.12.2025]

“The Christmas Effect on Psychopathology” https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3257984/pdf/icns_8_12_10.pdf [dostęp:22.12.2025]

"Holiday stress: 5 things to know about managing it" https://med.stanford.edu/news/insights/2025/12/stress-management-coping-skills-and-tools.html

Jeśli potrzebujesz skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologicznej lub psychoterapeutycznej, sprawdź naszą ofertę lub skontaktuj się z nami.

Jak zadbać o zdrowie psychiczne w święta?

Jak święta wpływają na zdrowie psychiczne?

Co jest powodem stresu w okresie świątecznym?

Jak zadbać o siebie w święta?

Sprawdź inne artykuły